ބޮޑު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނުގެ ބޮޑު ފާތުމާފާނާއި އައްޑޫ ހިތަދޫ އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު އެއްވަނައިގެ ރަސްކަމުގެ އެންމެ ފަހު އަހަރު ގާޒީ މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު ބޮޑު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނު މަގާމުން ވަކިކުރައްވައި ރަށަށް ފޮނުވައިލެވުނު ވާހަކަ އިސްވެ ހިގާއްޖެއެވެ. އެތަކުރުފާނާއިއެކު އެތަކުރުފާނުގެ މީދޫ ބަނޑު ތިން ފިރިހެން...

ނިލަންދެ އަތޮޅު އުތުރުބުރީ ހިމިއްޗަކީ އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ގިޔާސުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން އަލްއަމީރު އިބްރާހިމް ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނު އަރުވާލެވުނު ރަށެވެ. އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ގިޔާސުއްދީން ޝަހީދުކޮށްލުމަށް ފަހު އެ ރަދުންގެ ތުއްޕުޅު ދަރިކަލުން އަބްދުﷲ ފޮނުވައިލެވުނީ ފުވައްމުލަކަށެވެ. އެ ރަށުގައި ހުންނަވައި ބޮޑުފުޅުވުމުން ދޮންބަންޑާރައިންގެ ދަރިކަލުން ހަސަން ނޫރައްދީންގެ ރަސްކަމުގައި...

އަލްގާޒީ އިސްމާއީލް ބަހާއުއްދީނަކީ މީދޫ އަލްގާޒީ އިބްރާހިމް މަޖުދުއްދީނު ފަނޑިޔާރުތަކުރުފާނުގެ އެންމެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނެވެ. ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވުމުގެ ކުރީގައި އެއީ މީދޫ ދެށެނާގެ އިސްމާއީލް މަނިކެވެ. އިސްމާއީލް ބަހާއުއްދީނުގެ މަންމައަކީ މީދޫ ދޮންއާބުގޭ ސިއްކަ އިސްމާއީލް ތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަލުން ސިއްކަ ދޮން މުހައްމަދު ތައްޚާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ހުޅުދޫ...

އަލްގާޒީ މޫސާ ބަދުރުއްދީނަކީ އައްޑޫ މީދޫ ގަނޑުވަރު އަލްޚަތީބު ހުސައިން ތަކުރުފާނުގެ ދަރިދަރިކަލުންނާއި ދަރިދަރިކަނބަލުން ކުރެ އެންމެ ކީރިތި އަދި އެންމެ މޫރިތި ދަރިކަލެވެ. މިއީ ފަޒީލަތުއްޝައިޚު ހުސައިން ސަލާހުއްދީނުގެ ވިދާޅުވުމެކެވެ. ގާޒީ މޫސާ ބަދުރުއްދީނާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭފުޅުންކުރެ ދެން އެންމެ މަޝްހޫރު ބޭފުޅަކީ ފަޒީލަތުއްޝައިޚު...

އަލްފަގީހު މޫސާ (މީދޫ އެދުރުތަކުރުފާނު) އަކީ ތާރީޚީ ބައިކުރުމަކުން ބައިކުރާނަމަ މީދޫގެ ފަހުގެ ތާރީޚުގެ ބައްޕަ ކަމުގައި ބަލަން ޖެހެއެވެ. މީދޫގެ ތާރީޚު ބެހިގެންވަނީ މައިގަޑު ތިން ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ޔޫސުފު ނާއިބުގެ ދައުރުން ފެށިގެން ޝަމްސުއްދީނު ބޮޑު ފަނޑިޔާރާއި ހަމަޔަށް އޮތް ބަޔާއި ޝަމްސުއްދީނުގެ ދަރިކަލުން...